Paylaş:
Bildirimler
Tümünü temizle

ZAMİR

Barkas Hafai
(@barkas-hafai)
Aktif Üye Customer

A. Sözcük Hâlindeki Zamirler

1.Kişi (Şahıs) Zamirleri

İnsan isminin yerini tutan kelimelere kişi zamiri denir. Üç tekil, üç de çoğul olmak üzere toplam altı tane şahıs zamiri vardır:Kişi zamirlerinin sayısı sekizdir.

Zen: Ben
Ren: Sen
E: O (Eril)
Mi: O (Dişil)
Ni: O (Diğer O)
Zir: Biz
Rir: Siz
Etür: Onlar
Miy: Onlar
Niy: Onlar

(Çoğul Eki “-tur, -tür”), (“-Y”) Bazı kelimelerde çoğul eki olarak “-y” harfi kullanılır. Çoğul son eki olan “-y” harfinin ardından sessiz harf geliyorsa “-y” harfi “-i” harfine dönüşür))

2.İşaret Zamirleri

Varlıkları göstererek onların isimlerinin yerlerini tutan zamirlere denir.
Tu: Bu
Zu: Şu
E: O (Eril)
Mi: O (Dişil)
Ni: O (Diğer O)
Tutur: Bunlar
Zutur: Şunlar
Etür: Onlar
Miy: Onlar
Niy: Onlar

NOT : “E, Mi, Ni” ve “Etür, Miy, Niy” kelimeleri hem kişi zamiri, hem de işaret zamiridir. Bu kelimeler insan isminin yerini tutuyorsa şahıs zamiri, insan dışı varlıkların yerini tutuyorsa işaret zamiridir.

NOT : “Bu, şu, o” sözcükleri bir isimden önce kullanılıyor, o ismi etkiliyorsa bu sözcükler zamir olmaktan çıkar, işaret sıfatı olurlar.

Kişi zamirlerinin ismin hallerinde çekimleri

Yalın Hal

Zen, Ren, E, Mi, Ni, Zir, Rir, Etür, Miy, Niy

Iyelik Hali

iyelik belirteçleri “ra” edatı ve “-im” son ekidir.

Türkçe Tarkça
Mehmet’in bilgisayarı Mehmetim saremun
Mehmet’in bilgisayarı Saremun ra Mehmet

-Re Hali (Yönelme)

Zenre, Renre, Ere, Mire, Nire, Zirre, Rirre, Etre, Miyr, Niyr
Çaka ((Ağaç/Ağaçlar) Bazı kelimeler hem çoğul hem tekidir.) (Y Çoğul eki=Yıgaç=Orman)

Türkçe Tarkça
Ağaca/Ormana Çakra/Yıgaça

-L Hali (Belirtme)

Zenl, Renl, El, Mil, Nil, Tutl, Zutl, Etül, Miyl (Miîl), Niyl (Niîl)

Türkçe Tarkça
Saati Zaal

-En Hali

Z’enn, R’enn, Een, Mien, Nien, Ziren, Riren, Eten, Miyen, Niyen

Türkçe Tarkça
Sayıda Sar-e'n

-Eç Hâli (Ayrılma/Çıkma)

Zeneç, Reneç, Eeç, Mieç, Nieç, Zireç, Rireç, Etüreç,Miyeç, Niyeç

Türkçe Tarkça
Kitaptan Burteç

Yanı Hali

Bu yanında halidir. Ve sadece ba- ön ekiyle belirtilir.

 

Türkçe Tarkça Ba Eki Anlamı
Ağaç Çaka Baçak Ağacın yanı
Orman Yıgaç Baygaç Orman yanı
Üniversite Vers Bavers Üniversitenin yanından
Araba Kuto Bakuto Arabanın yanında

3.Belgisiz Zamirler

Hangi adın yerini tuttukları açıkça belli olmayan zamirlerdir.
İsimlerin yerini belli belirsiz, kesin olmayacak şekilde tutan zamirlerdir. Hangi varlığın yerini tuttukları açıkça belli değildir. Bunlara belirsizlik adılı da denir.
  En çok kullanılan belgisiz zamirleri şunlardır

Türkçe

Kim, Kimi, Kimileri, Biri, Birileri, Başkası, Başkaları, Bazısı, Birçoğu, Bir takımı, Birkaçı, Birazı, Herkes, Hepsi, Hepimiz, Hiçbiri, Herhangi biri, Her biri, Şey,

Tarkça

Zin, Zinl, Zinly, Vahdu, Vahdy, Sarur, Sarutar, Anir, Vahdliv, Vahd ador, Vahdçam, Vahdvi, Kersak, İyear, İyezirar, Nirvahdar, Kerang vahdar, Ker vahder, Erp,

NOT Belirsizlik bildiren sözcükler bir isimden önce kullanılıyor, o ismi etkiliyorsa bu sözcükler belgisiz sıfat, bir ismin yerini tutuyorsa belgisiz zamir olur.

4.Soru Zamirleri

İsimlerin yerini soru yoluyla tutan sözcüklere soru zamiri denir.

Kim=Zin
Kimi=Zinl
Kimde=Zinen
Kimden=Zineç
Kime=Zinre
Kimin=Zinar

Hangi=Ang
Hangisi=Angl
Hangisinde=Anglen
Hangisinden=Angleç
Hangisine=Anglre
Hangisinin=Anglar

Nasıl=Gafe
Mı, Mi, Mu, Mü=Rı, Ri, Ru, Rü

NOT Soru bildiren sözcükler bir isimden önce kullanılıyor, o ismi etkiliyorsa bu sözcükler soru sıfatı, bir ismin yerini tutuyorsa soru zamiri olur.

B. Ek Hâlindeki Zamirler

1.İyelik Zamiri

İsimlere eklenerek onların neye kime ait olduğunu belirten ekler “iyelik zamiri” olarak adlandırılır. Mesela Türkçedeki gelirim, gelirsin, geliriz gibi. Tarkça’da şahıs iyeliği vardır. Tarkça’da karşılığı -ar ekidir.
Zen zel’n-ar. Ren zel’n-ar anru? = Ben geliyorum. Sen geliyor musun?
-An(-N)=mek, mak, -Nar(‘Nr)=iyor, -Ar(-R)=um, üm, im, um, üm, -Ru= mı, mi, mu, mü
2.İlgi Zamiri
Cümlede daha önce geçmiş bir ismin ya da isim tamlamalarında tamlananın yerini tutan ek hâlindeki (-ki) -ka zamiridir. Bu zamir kendinden önceki kelimeye bitişik yazılır.
Zenarka: Benimki
Renarka: Seninki
Earka: Onunki (Eril)
Miarka: Onunki (Dişil)
Niarka: (Diğer O)
Zirarka: Bizimki
Rirarka: Sizinki
Eturarka: Onlarınki

Alıntı
Topic starter Gönderildi : 02/07/2021 10:02 am
Paylaş: