Paylaş:
Bildirimler
Tümünü temizle

Meslek, sanat ve uğraş yapanlar

Mustafa Kaptan
(@mustafa-kaptan)
Moderatör Moderator

2.22) meslek ve sanat yapanlar

 

Bu ekler“-or” veya “-kar” son ekidir. İki ekin de fonksiyonu birdir isteyen istediğini kullanabilir

 

Nomuli

Türkçe

Sali

Satmak

Saloro/Salkaro

satıcı

 

2.22.1) sanat ve meslek yapma ölçüleri

 

Bu ölçüler bir kelimenin sanat ve meslek halini belirtir. Türkçedeki –cılık son eki gibi. Yani nomulideki muadili olarak “-oreso” son ekinden bahsediyoruz. Yani bu ölçüler –oreso son ekiyle aynı vazifeyi görüyor. Bu ölçüler nimalet(kökte en az 3 sessiz harf)ve nimet(kökte en az 2 sessiz harf)ölçüleridir. Misallere geçiyorum;

 

Kelime

Ölçülü hal

Pinji=boyamak

Pinajeto=boyacılık

Eledri=ülke yönetmek

Elidareto=siyasetçilik

Edri=yönetmek

Edireto=idarecilik

Sali=satmak

Sileto=ticaret

Peduho=ayakkabı

Pidaheto=ayakkabıcılık

 

not: bu ölçüler –cılık yapmak içindir. Yani ayakkabıcı derken peduhoro denir yine. Pidahetoro denmez. Çünkü pidahetoro ayakkabıcılıkçı manasına gelir ve böyle bir şey yoktur. Fakat peduhoreso=pidaheto diyebiliriz mümkündür.

 

2.22.2) bir şey ile ilgilenme ölçüsü

 

bir şey ile ilgilenme ölçüsü meslek yapmayla karıştırılmamalıdır bu genel manada ilgidir. Yani misal bir hobi ile ilgilenme, çocuk ile ilgilenme, bir şeye göz kulak olma manalarını ihtiva eder. Sonuçta ayakkabıcı da ayakkabıyla ilgilenir göz kulak olur ama meslek babında onu yapar. Fakat biz burada genel bir ölçü anlatıyoruz. Bu ölçü “munemmil”, “munemmih” ve “munnih” ölçüsüdür. Şimdi misallere geçelim daha iyi anlaşılması için.

 

Evvela munemmil ölçüsüyle;

 

Ölçüsüz

ölçülü

Jeldo (çocuk)

Mujellido (çocukla ilgilenen)

Turabo (toprak)

Muterribo (toprakla ilgilenen)

Fravo (ateş)

Muferrivo (ateşle ilgilenen)

Fişeto (balıkçılık)

Mufeşşito (balıkçılıkla ilgilenen)*

Sasto (toplum)

Musessito (toplumla ilgilenen)

 

*fişeto zaten “nimet” ölçüsüyle yapılmış bir kelimedir ve fişoreso’nun eş manalısıdır. Mufeşşito ile ölçünün üstüne ölçü binmiştir.

 

munemmih ölçüsünü tanıyalım;

 

Ölçüsüz

Ölçülü

Mezo (masa)

Mumezziho (masayla ilgilenen)

fudo (yemek)

mufeddiho (yemekle ilgilenen)

asha (soğuk)

muassiho (soğukla ilgilenen)

Mi (ben)

Mumeîho (benimle ilgilenen)

şio (devir)

muşeiîho (devirle ilgilenen)

 

Görüldüğü üzere 2 sessiz harften az köklü kelimelerde uygulanmaktadır.

Not=i  harfi melez bir harftir ve kökte önde kendiyle birlikte 2 ve 3 sessiz harf varsa sessiz harf olarak algılanır

 

munnih ölçüsünü görelim;

 

Ölçüsüz

Ölçülü

Akvo (su)

Makkivo (suyla ilgilenen)

Elo (ülke)

Muelliho (ülkeyle ilgilenen)*

Nuo (beyin)

Munniho (beyinle ilgilenen)

Keo (ırmak)

Mukkiho (ırmakla ilgilenen)

Amo (sevgi)

muammiho (sevgiyle ilgilenen)

 

Görüldüğü gibi bu ölçü de sesli harflerle başlayan ve içerisinde 3 sessiz harften az harf bulunan kelimeler içindir. Misal Elneso için “mbbi” ölçüsü kullanılmaz “munemmil” ölçüsü kullanılır. Yani Elneso>Muelenniso

Alıntı
Topic starter Gönderildi : 07/06/2021 10:37 am
Barkas Hafai beğenme
Paylaş: